Konserwacja zbiorów
Konserwacja zbiorów.
Zabytek trafiający do muzeum nie przestaje się zmieniać. Tkanina może słabnąć i kruszeć, papier żółknąć, metal korodować, drewno pękać, a warstwy malarskie tracić swoją spoistość. Jednym z najważniejszych zadań muzeum jest więc takie sprawowanie opieki nad zbiorami, aby procesy te możliwie spowolnić, a obiekty zachować dla kolejnych pokoleń. Konserwacja nie oznacza przy tym prostego „naprawiania” zabytków ani przywracania im wyglądu nowych przedmiotów. Jej celem jest przede wszystkim zabezpieczenie oryginalnej substancji obiektu, zahamowanie procesów niszczenia i, jeśli jest to możliwe, przywrócenie mu czytelności oraz możliwości bezpiecznego przechowywania, badania i prezentowania. Czasem wystarczają działania profilaktyczne i zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania, innym razem konieczna jest wieloetapowa, specjalistyczna konserwacja.
Każdy zabytek wymaga indywidualnego podejścia. Inaczej postępuje się z monetą pokrytą produktami korozji, inaczej z obrazem, dokumentem, drewnianą rzeźbą czy stuletnią tkaniną. Znaczenie mają materiał i technika wykonania obiektu, jego stan zachowania, wcześniejsze naprawy, warunki, w jakich był przechowywany, a nawet sposób, w jaki ma być w przyszłości eksponowany. Nasze muzeum nie posiada własnej pracowni konserwatorskiej, dlatego specjalistyczne zabiegi powierzamy zewnętrznym konserwatorom i pracowniom odpowiednim dla danego rodzaju zabytku. Zanim jednak obiekt do nich trafi, musi zostać oceniony, udokumentowany i odpowiednio zabezpieczony. Po zakończeniu prac konserwatorskich wraca do muzeum wraz z dokumentacją opisującą jego stan oraz wykonane zabiegi. Dla zwiedzającego efektem może być pięknie zaprezentowany eksponat, lecz za tym widokiem kryją się często miesiące precyzyjnej i wymagającej pracy.
Szczególnym przykładem są zabytkowe weksylia, które w 2025 roku wzbogaciły zbiory naszego muzeum: sztandar 4. Pułku Strzelców Podhalańskich wraz z szarfą i kokardą oraz proporzec mistrzowski 21. Dywizji Piechoty Górskiej. Zostały odnalezione w maju 2025 roku, po 86 latach od ukrycia ich w ziemi przez kpt. Władysława Kronholda około 18 września 1939 roku. Mimo tak niezwykłej historii zachowały się w stanie pozwalającym na podjęcie specjalistycznych prac, jednak długotrwałe przebywanie w ziemi spowodowało poważne osłabienie i uszkodzenie tkanin. Już po przyjęciu zabytków do zbiorów konieczne były działania interwencyjne hamujące ich dalszą degradację.
Obecnie prowadzone są dalsze prace w wyspecjalizowanej pracowni konserwacji tkanin, realizowane dzięki dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To zabytki wyjątkowe nie tylko ze względu na historię jednostek, których tradycje reprezentują, lecz także ich bezpośredni związek z działaniami wojennymi na ziemi tomaszowskiej we wrześniu 1939 roku. Po zakończeniu konserwacji będą mogły zostać zaprezentowane na wystawie stałej poświęconej bitwom pod Tomaszowem Lubelskim. Zamieszczone fotografie pokazują kolejne etapy prac i pozwalają zajrzeć do świata konserwacji, w którym cierpliwość, wiedza i precyzja służą jednemu celowi – zachowaniu autentycznego świadectwa historii.
